ΤΟΣΙΛΙΑΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ ΠΕ (01)
ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΒΑΘΜΟΣ Α΄
ΓΙΑ ΤΗΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: Η άσκηση του εκπαιδευτικού έργου στη σχολική μονάδα, με έμφαση: Β) Στις καινοτόμες δράσεις.
ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΟ 3ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΡΑΜΑΣ ΜΕ ΘΕΜΑ:
<<Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ>>
ΕΡΓΑΣΙΑ
«ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ»
ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩN
<<ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΤΗΣ Β΄
ΚΑΙ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ>>
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Πολλές ώρες της ημέρας, ο έφηβος τις περνάει στον χώρο του σχολείου όπου ζει και αναπτύσσεται πολύπλευρα (βιολογικά, πνευματικά, συναισθηματικά, κ.λ.π.).
Το σχολείο γενικότερα και ο χώρος της σχολικής τάξης ειδικότερα, δεν εξυπηρετεί και δεν πρέπει να εξυπηρετεί την παροχή, στον έφηβο μαθητή, μόνο ορισμένων αποσπασματικών γνώσεων.
Οφείλει να ανταποκρίνεται και στον γενικότερο σκοπό της αγωγής, ο οποίος περιλαμβάνει και την παροχή στον έφηβο των απαραίτητων εφοδίων και κάθε δυνατής βοήθειας για την ομαλή ένταξή του στο κοινωνικό περιβάλλον, αλλά και στο <<άνοιγμα>> των σχολείων μέσω των μαθητών, στις τοπικές κοινωνίες, με την προώθηση σύγχρονων αντιλήψεων σε διάφορα θέματα (προστασίας περιβάλλοντος, ισότητας των δύο φύλων, ρατσισμού και ξενοφοβίας κ.λ.π.).
Άλλωστε, ο παιδαγωγός, είναι πρόσωπο που με την προσφορά του επιδρά στο σύνολο, διαμορφώνει αντιλήψεις και εμπνέει τους άλλους, κυρίως τους μαθητές του, αποτελώντας γι΄ αυτούς πρότυπο, αφού: <διαπαιδαγωγώ>> σημαίνει διαμορφώνω, διαπλάθω τον χαρακτήρα και την συμπεριφορά (κάποιου) με παιδευτικές μεθόδους.
Το σχολείο και ειδικότερα η σχολική τάξη, αποτελούν επιμέρους κοινωνικά περιβάλλοντα, τα οποία επιδρούν θετικά ή αρνητικά στο μαθητή.
Στα περιβάλλοντα αυτά (σχολείο – σχολική τάξη), καλείται ο μαθητής να αντιμετωπίσει όχι μόνο προβλήματα μάθησης, αλλά και ποικίλα άλλα προσωπικά προβλήματα, από τα οποία και εξαρτώνται πολλές φορές τα πρώτα.
Γι΄ αυτούς τους λόγους στο σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα έχει προβλεφθεί, πέρα από την διδασκαλία των προβλεπόμενων μαθημάτων και η προαιρετική υλοποίηση διαφόρων προγραμμάτων (ΚΕΘΙ, Αγωγής Υγείας, Πολιτιστικών Προγραμμάτων, Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, κ.λ.π.)
Κατά το σχολικό έτος 2006-2007, στα πλαίσια του Προγράμματος του ΚΕΘΙ «ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ», υλοποιήθηκε, υπό την καθοδήγηση του κ. Τοσιλιάνη Γεώργιου καθηγητή θεολόγου, σχετικό πρόγραμμα από τους μαθητές της Γ΄ τάξης του Γυμνασίου Ευρωπού, με θέμα: «μελέτη και κριτική των βιβλίων των θρησκευτικών της Β΄ και Γ΄ Γυμνασίου σε σχέση με την ισότητα των δύο φύλων».
Ο Ευρωπός βρίσκεται στην επαρχία Παιονίας του Νομού Κιλκίς, 49 χλμ. ΝΔ της πόλης του Κιλκίς. Είναι πεδινή κωμόπολη και έχει 2.425 κατοίκους (απογρ. 2001). Eίναι έδρα του ομώνυμου Δήμου (6042 κατ.) ο οποίος αποτελείται από τις πρώην κοινότητες Αγίου Πέτρου, Ευρωπού, Μεσιάς, Πολυπέτρου και Τούμπας.
Οι κάτοικοι ως προς την καταγωγή είναι κυρίως Μικρασιάτες, Γηγενείς Μακεδόνες, Θρακιώτες, Πόντιοι.
Στο πρόγραμμά μας συμμετείχαν 24 παιδιά, ηλικίας 15 ετών, 15 κορίτσια και 9 αγόρια..
Οι μαθητές, κατάγονται τόσο από τον Ευρωπό όσο και από τα άλλα χωριά, του Δήμου, ζώντας σε μια αγροτική περιοχή, χωρίς τα ερεθίσματα των παιδιών της πόλης. Οι γονείς τους ασχολούνται κυρίως με την γεωργία, κάποιοι είναι επαγγελματίες και λίγοι εργάζονται σε κάποιες μικρές βιοτεχνίες. Ο άνδρας, παραδοσιακά, θεωρείται ο αφέντης του σπιτιού.
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
Αφορμή για την ενασχόλησή μας ήταν σχετική εγκύκλιος η οποία στάλθηκε στα σχολεία στις αρχές της σχολικής χρονιάς (Οκτώβριος 2006) η οποία απευθυνόμενη στους εκπαιδευτικούς πρότεινε την προαιρετική υλοποίηση με τους μαθητές Προγράμματος του ΚΕΘΙ με το παραπάνω θέμα. (ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ)
Οι μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και ανταποκρίθηκαν με μεγάλη προθυμία και χαρά, στην πρόταση του καθηγητή τους να ενταχθούν αρχικά, και να ασχοληθούν με το συγκεκριμένο πρόγραμμα, διότι το θέμα της ισότητας και γενικά των σχέσεων των δύο φύλων, τους απασχολεί πολύ έντονα σ΄ αυτή την ηλικία, καθώς στις αγροτικές και ημιαστικές περιοχές, βιώνουν ακόμη τις μνήμες άλλων εποχών, από τους μεγαλύτερους.
Έτσι συναποφασίσαμε, μαθητές - καθηγητής, να υποβάλουμε μετά από συνεννόηση με τον Διευθυντή του σχολείου, την σχετική αίτηση για την συμμετοχή μας στο συγκεκριμένο Πρόγραμμα η οποία και εγκρίθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Σε ενημερωτική συνάντηση στο Κιλκίς, με την υπεύθυνη του Προγράμματος, μας δόθηκαν ενδεικτικά θέματα με τα οποία θα μπορούσαμε να ασχοληθούμε, χωρίς αυτά να είναι δεσμευτικά.
Καθώς ήταν η πρώτη χρονιά κατά την οποία διδάσκονταν τα νέα βιβλία των θρησκευτικών και θεωρούνταν από τους υπεύθυνους φορείς (ΥΠ.Ε.Π.Θ – Σχολικοί Σύμβουλοι) ιδιαίτερα προσεγμένα - καλύτερα από τα προηγούμενα, οι 15χρονοι μαθητές μας εκδήλωσαν την επιθυμία να τα ερευνήσουν αν και κατά πόσο τηρούσαν την ισότητα των δύο φύλων. Έτσι συναποφασίσαμε να επιλέξουμε ως θέμα την:
«μελέτη και κριτική των βιβλίων των θρησκευτικών της Β΄ και Γ΄ Γυμνασίου σε σχέση με την ισότητα των δύο φύλων».
Στην επιλογή τους συνετέλεσε ασφαλώς η φυσική για την εφηβική τους ηλικία έντονη κριτική διάθεση και συμπεριφορά απέναντι σε θεσμούς και καταστάσεις
Το προτεινόμενο θέμα εγκρίθηκε από το ΚΕΘΙ και άρχισε η υλοποίησή του από τους μαθητές υπό την καθοδήγησή του υπεύθυνου καθηγητή.
Γενικός Στόχος του Προγράμματός μας ήταν η Ευαισθητοποίηση των μαθητών στο θέμα της ισότητας των δύο φύλων και στα πλαίσια αυτά εντάχθηκε το ειδικότερο θέμα της εργασίας μας (η μελέτη και κριτική των βιβλίων των θρησκευτικών της Β΄ και Γ΄ Γυμνασίου σε σχέση με την ισότητα των δύο φύλων).
ΣΤΑΔΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ -ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ
Κατά την υλοποίηση του προγράμματος ακολουθήθηκαν τα εξής στάδια-δραστηριότητες:
Α) Συζήτηση με τους μαθητές και ενημέρωσή τους μέσα στα πλαίσια του μαθήματος των θρησκευτικών για ζητήματα ισότητας στις σχέσεις των δύο φύλων, με στόχο την ευαισθητοποίηση τους για το συγκεκριμένο θέμα
Ακολούθησε η αναζήτηση και μελέτη από τους μαθητές σχετικής με την ισότητα και τις σχέσεις των δύο φίλων βιβλιογραφίας τόσο στη σχολική βιβλιοθήκη όσο και στο διαδίκτυο. Η αναζήτηση και μελέτη σχετικής βιβλιογραφίας συνεχίστηκε καθ΄ όλη την διάρκεια της υλοποίησης του Προγράμματος.
Β) Χωρισμός των μαθητών σε ομάδες.
Στη συνέχεια, τα παιδιά χωρίστηκαν σε ομάδες εργασίας, καθώς μικρές ομάδες σημαίνουν μεγαλύτερη ευελιξία, ευρύτερο πνεύμα συνεργασίας, καλύτερη δυνατότητα επικοινωνίας, ευκολότερη εποπτεία του αντικειμένου έρευνας, οικειότητα και γνωριμία, ελάχιστη ανωνυμία και περισσότερη υπευθυνότητα των επιμέρους μελών για ότι συμβαίνει στην ομάδα
Κάθε ομάδα ανέλαβε να ερευνήσει συγκεκριμένες Διδακτικές Ενότητες, καλύπτοντας έτσι το σύνολο της ύλης των βιβλίων των δύο τάξεων.
Για την συγκρότηση των ομάδων λήφθηκε βέβαια υπόψη και η θέληση των μαθητών αλλά υπήρξε μέριμνα από τον υπεύθυνο καθηγητή, ώστε να μην αποκλειστεί κανένα παιδί από τις ομάδες, να υπάρχουν σε κάθε ομάδα αγόρια και κορίτσια, όπως επίσης και μαθητές όλων των επιπέδων (καλοί, μέτριοι, αδύνατοι) ώστε να αλληλοκαλύπτονται οι τυχόν αδυναμίες κάποιων.
- Κάθε ομάδα κατέγραφε τα αποτελέσματα της έρευνάς της στον Ηλεκτρονικό Υπολογιστή. Στο τελικό στάδιο έγινε η μελέτη και σύνθεση των αποτελεσμάτων της έρευνας όλων των ομάδων.
- Κατά την διάρκεια του προγράμματος τηρήθηκε Ημερολόγιο στο οποίο καταγράφονταν όλες οι ενέργειες και δραστηριότητές μας.
Γ) Διανομή και συμπλήρωση από τους μαθητές ερωτηματολογίου με θέμα: «Ο επιτυχημένος άνδρας – Η επιτυχημένη γυναίκα».
Στα πλαίσια του προγράμματος δόθηκαν κάποιες <<δραστηριότητες>> από τις οποίες οι μαθητές έπρεπε να επιλέξουν μία και να την υλοποιήσουν..
Η 7η δραστηριότητα με θέμα: «Ο επιτυχημένος άνδρας – η επιτυχημένη γυναίκα» και οι αντίστοιχες ερωτήσεις προκάλεσαν το ενδιαφέρον των παιδιών και συναποφασίσαμε να ασχοληθούμε με αυτή.
Καθώς στην εποχή μας, τα παιδιά βομβαρδίζονται στην κυριολεξία από τα Μ.Μ.Ε., με πρότυπα ανδρών και γυναικών, ενώ παράλληλα βιώνουν και την πραγματικότητα της κλειστής παραδοσιακής κοινωνίας του χωριού, με τις όποιες εξωγενείς επιδράσεις, σκοπός της συγκεκριμένης δραστηριότητας ήταν να διερευνηθεί :
- Πώς οι έφηβοι, μαθητές και μαθήτριες, αντιλαμβάνονται την έννοια της επιτυχίας,
- Πότε οι έφηβοι θεωρούν έναν άνδρα και μια γυναίκα επιτυχημένη,
- Ποια θεωρούν ότι είναι τα χαρακτηριστικά του επιτυχημένου άνδρα και της επιτυχημένης γυναίκας, και επίσης
- Να γράψουν ονόματα επιτυχημένων ανδρών και γυναικών και να δικαιολογήσουν την επιλογή τους.
Διανεμήθηκε από ένα ερωτηματολόγιο σε κάθε παιδί, και αφού τους δόθηκαν οι απαραίτητες διευκρινήσεις, τους ζητήθηκε να το συμπληρώσουν σε 30 λεπτά.
Δ) Ακολούθησε η επεξεργασία των απαντήσεων των Ερωτηματολογίων εκτός σχολικού ωραρίου, βάση των οποίων εκπονήθηκε η προβλεπόμενη σχετική ατομική εργασία από τον συντονιστή καθηγητή η οποία παραδόθηκε στις 04/02/2007στο ΚΕΘΙ.
Οι απαντήσεις των εφήβων στο ερωτηματολόγιο, θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο αναλυτικότερης έρευνας και να εξαχθούν πολλά και χρήσιμα συμπεράσματα σε ειδική για τον σκοπό αυτό μελέτη.
Γενικότερα, από την επεξεργασία των απαντήσεων των μαθητών στα ερωτηματολόγια καταλήγουμε στα εξής συμπεράσματα:
1. Παρατηρείται διαφοροποίηση στις απαντήσεις μεταξύ των αγοριών και των κοριτσιών. H διαφοροποίηση οφείλεται σε διάφορους παράγοντες, μεταξύ των οποίων:
α) Τα κυρίαρχα στερεότυπα ανδρών και γυναικών που επικρατούν τόσο στις μικρές επαρχιακές πόλεις, όσο και στην Ελληνική κοινωνία γενικότερα.
β) H ιδιαιτερότητα της ηλικιακής ομάδας στην οποία έγινε η έρευνα., καθώς στην ηλικία των 15 ετών παρατηρείται διαφορά στην σωματική αλλά και στην πνευματική ανάπτυξη μεταξύ αγοριών και κοριτσιών, η οποία πνευματική ανάπτυξη οδηγεί τον έφηβο σε προβληματισμό, αμφιβολία και αμφισβήτηση. Άλλωστε στην ηλικία των 15 ετών δεν έχει συντελεστεί ακόμη η σταθεροποίηση των ενδιαφερόντων του εφήβου.
2. Τα παιδιά δέχονται επιρροές και πρότυπα, τόσο από το οικογενειακό, σχολικό και τοπικό περιβάλλον, όσο και από τα Μ.Μ.Ε. τα οποία καλύπτουν τα κενά των άλλων παραγόντων.
3. Η προώθηση της ισότητας των δύο φύλων, είναι θέμα αγωγής, την οποία δεχόμαστε, ως επίδραση του περιβάλλοντος, και ειδικότερα των παιδαγωγών πάνω στο παιδί και τον έφηβο.
Και καθώς η αγωγή νοείται ως επίδραση της γενιάς των ενηλίκων πάνω σε αυτούς που δεν είναι ακόμη ώριμοι για την κοινωνική ζωή, η ευθύνη για την προώθηση της ισότητας των δύο φύλων αφορά σε μεγάλο βαθμό εμάς τους εκπαιδευτικούς.
Ε) Επίσκεψη στη Θεολογική σχολή του Α.Π.Θ. και συνάντηση με τον επικεφαλή της συγγραφικής ομάδας του βιβλίου των Θρησκευτικών της Β΄ Γυμνασίου κ. Γεώργιο Τσανανά. Βιντεοσκόπηση της συνάντησης.
Στις 22/02/2007 πραγματοποιήθηκε εκπαιδευτική εκδρομή στη Θεσσαλονίκη. Επισκεφθήκαμε τον χώρο του Α.Π.Θ. και την Θεολογική Σχολή, όπου οι μαθητές μας είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν, τον Κοσμήτορα της σχολής κ. Ιωάννη Κογκούλη, και τον κ. Γεώργιο Τσανανά καθηγητή της σχολής και επικεφαλή της συγγραφικής ομάδας του βιβλίου θρησκευτικών της Β΄ Γυμνασίου.
Η συνάντηση είχε προγραμματιστεί εβδομάδες πριν και έγινε σε ένα από τα σπουδαστήρια της σχολής.
Κατά τη διάρκεια της συνάντησης, οι μαθητές είχαν την πρωτόγνωρη και συναρπαστική γι΄ αυτούς εμπειρία, να γνωρίσουν έναν από τους συγγραφείς των βιβλίων τους, να τον ενημερώσουν για την έρευνά τους, να συζητήσουν μαζί του για το περιεχόμενο του βιβλίου, να το κρίνουν και να υποβάλουν προτάσεις για την βελτίωσή του.
Η συνάντηση κρίθηκε πολύ χρήσιμη και από τον κ. Τσανανά ο οποίος μας είπε ότι θα λάβει υπόψη του τις προτάσεις των μαθητών στην επανέκδοση του εγχειριδίου.
ΣΤ) Ακολούθησε συζήτηση στην τάξη και εξαγωγή συμπερασμάτων - εντυπώσεων, για την εμπειρία της συνάντησης με τον συγγραφέα του βιβλίου.
Ζ) Η μελέτη ολοκληρώθηκε με την καταγραφή, επεξεργασία και σύνθεση των επιμέρους εργασιών-δραστηριοτήτων.
Η) Η τελική εργασία παρουσιάστηκε σε ειδική εκδήλωση στο Πνευματικό Κέντρο του Κιλκίς στις 06 Ιουνίου 2007. Παράλληλα, αναπαράχθηκε σε CD-ROM και διανεμήθηκε στους συμμετέχοντες στο πρόγραμμα μαθητές.
<<ΜΕΛΕΤΗ ΚΑΙ ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ Β΄ ΚΑΙ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ>>
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η συγκεκριμένη εργασία, με θέμα την «μελέτη και κριτική των βιβλίων των θρησκευτικών της Β΄ και Γ΄ Γυμνασίου σε σχέση με την ισότητα των δύο φύλων», κέντρισε το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των μαθητών μας, καθώς εκδήλωσαν την επιθυμία να διερευνήσουν εάν στα βιβλία τους τηρείται ο λόγος της Αγίας Γραφής σύμφωνα με τον οποίο:
«28, Και εποίησεν ο Θεός τον άνθρωπον κατ΄ εικόνα Θεού εποίησεν αυτόν, άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς» Γεν. 1,28
Μτφ. «Και έπλασε ο Θεός τον άνθρωπο, κατ’ εικόνα Θεού τον έπλασε, άνδρα και γυναίκα»
«28. Ουκ ένι Ιουδαίος ουδέ Έλλην, ουκ ένι δούλος ουδέ ελεύθερος, ουκ ένι άρσεν και θήλυ. Πάντες γαρ υμείς είς έστε εν Χριστώ Ιησού». Προς Γαλάτας κεφ. γ. 28
Που σημαίνει σε ελεύθερη Μετάφραση:<<Στην νέα κατάσταση, στη βασιλεία του Θεού, δεν υπάρχουν διαφορές εθνικότητας, τάξης και φύλου. Δεν υπάρχει Ιουδαίος ούτε Έλλην, δεν υπάρχει δούλος ούτε ελεύθερος, δεν υπάρχει άρσεν και θήλυ, διότι όλοι εσείς είσθε ένας νέος άνθρωπος και νέος οργανισμός, δια μέσου του Ιησού Χριστού>>
ΕΡΕΥΝΑ - ΑΝΑΛΥΣΗ
Πρώτη μας ενέργεια ήταν να διερευνήσουμε τον αριθμό ανδρών και γυναικών που αποτέλεσαν τις συγγραφικές ομάδες των δυο βιβλίων. Η σχέση ανδρών – Γυναικών λοιπόν είναι η εξής:
ΒΙΒΛΙΟ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Συγγραφείς: 2 άνδρες
Κριτές αξιολογητές: 3 άνδρες
Εξώφυλλο εικονογράφηση: 1 Γυναίκα
Φιλολογική επιμέλεια: 1 άνδρας
Υπεύθυνοι μαθήματος κατά τη συγγραφή: 2 άνδρες
Υπεύθυνος υποέργου: 1 άνδρας
ΣΥΝΟΛΙΚΑ ασχολήθηκαν με το βιβλίο 9 Άνδρες – 1 Γυναίκα (Ανισότητα)
ΒΙΒΛΙΟ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Συγγραφείς : 3 Άνδρες +1 Γυναίκα
Κριτές αξιολόγησης : 3 άνδρες
Εξώφυλλο, εικονογράφηση : 1 Άνδρας +1 Γυναίκα
Φιλολογική επιμέλεια : 1 Γυναίκα
Υπεύθυνοι μαθήματος κατά τη συγγραφή: 2 άνδρες
Υπεύθυνος υποέργου : 1 άνδρας
ΣΥΝΟΛΙΚΑ ασχολήθηκαν με το βιβλίο 10 Άνδρες – 3 Γυναίκες (Ανισότητα)
ΣΥΝΟΛΟΝ (Στα δυο βιβλία): 19 άνδρες – 4 γυναίκες
Σε ποσοστά : 82,60% άνδρες - 17,39% γυναίκες
ΣΥΜΠEΡΑΣΜΑ : ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑ ΔΥΟ ΒΙΒΛΙΑ
ΒΙΒΛΙΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΤΗΣ Γ΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Αρχίζοντας την μελέτη από το εξώφυλλο του βιβλίου, βλέπουμε να εικονίζονται άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Εδώ λοιπόν τηρήθηκε η ισότιμη μεταχείριση.
Στην Διδακτική Ενότητα 1, (εισαγωγικό μάθημα), διαβάζουμε: «ο ιστορικός καλείται…» , «όταν ο ιστορικός τα εντοπίσει…», «όταν ο ιστορικός μεταφερθεί ο ίδιος στην εποχή που μελετά…».
Βλέπουμε να υπάρχει συνεχώς η λέξη «ο ιστορικός» με άρθρο γένους αρσενικού, μία καθαρά ανισότιμη έκφραση που μας μεταφέρει σε μακρινές εποχές κατά τις οποίες οι άνδρες μόνο είχαν το προνόμιο της μόρφωσης, ενώ οι γυναίκες ασχολούνταν αποκλειστικά με τα οικιακά και την ανατροφή των παιδιών.
Το κείμενο στο τέλος του μαθήματος είναι και αυτό γραμμένο από άνδρα, που κι αυτός επαναλαμβάνει στο κείμενό του, την λέξη «ο ιστορικός…».
Αγνοούνται και απουσιάζουν οι γυναίκες, δίνοντας την εντύπωση ότι δεν υπάρχει καμία γυναίκα που να έχει ασχοληθεί με την επιστήμη της ιστορίας.
Στο ίδιο ύφος και η 2η διδακτική ενότητα, αφού και εδώ διαβάζουμε: «η ένωση του κάθε βαπτιζομένου με τον Χριστό...» Άνδρες λοιπόν όλοι οι βαπτισμένοι άνθρωποι.
Aπέχει δυστυχώς το ύφος του συγγραφέα του σχολικού βιβλίου από τον Απόστολο Πέτρο ο οποίος όταν μίλησε την ημέρα της Πεντηκοστής στο απορημένο πλήθος των συγκεντρωμένων, τους θύμισε όσα είχε πει ο Θεός στους Ισραηλίτες μέσω του προφήτη Ιωήλ: « … στις έσχατες ημέρες … θα χαρίσω πλουσιοπάροχα το Πνεύμα μου σε κάθε άνθρωπο. Έτσι , οι γιοι σας και οι θυγατέρες σας θα κηρύξουν την αλήθεια …» (Πράξ. 2,14 κ.εξ.).
Ο προφήτης Ιωήλ, 2800 χρόνια πριν, τιμούσε εξίσου αναφέροντας τα δύο γένη, τους γιους και τις θυγατέρες των Χριστιανών.
Στη διδακτική ενότητα 4 μαθαίνουμε για την εκλογή των επτά διακόνων και το έργο τους. Ενώ αναφέρονται οι διάκονοι, δεν αναφέρεται τίποτε για τον θεσμό των διακονισσών οι οποίες υπήρχαν από τα πρώτα χρόνια στην εκκλησία μας.
Στη συνέχεια, το βιβλίο ασχολείται με την διάδοση του Χριστιανισμού, όμως δεν γίνεται καμία αναφορά για την Σαμαρείτισσα, η οποία κήρυξε το ευαγγέλιο, ονομάστηκε Αγία Φωτεινή και η Εκκλησία μας τιμά την μνήμη της στις 26 Φεβρουαρίου.
Στην διδακτική ενότητα 8 σ.33 διαβάζουμε ότι όταν ο Απόστολος Παύλος έφτασε στους Φιλίππους κοντά στη σημερινή Καβάλα: «εκεί βαπτίστηκε και μια γυναίκα, που λεγόταν Λυδία, μαζί με την οικογένειά της. Είναι η πρώτη ευρωπαία Χριστιανή» Θα μπορούσε να αναφερθεί κάτι και για την κατοπινή δράση της Λυδίας, η οποία ανακηρύχτηκε Αγία, και η οποία τιμάται από την εκκλησία μας στις 20 Μαϊου ως η πρώτη Ευρωπαία Αγία.
Στις διδακτικές ενότητες 9,10,11 με θέμα τους διωγμούς των Χριστιανών, ενώ υπάρχει αναλυτικά ο βίος του Αγίου Πολύκαρπου, (Δ.Ε. 9) και του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου, δεν υπάρχει ο βίος καμίας Αγίας της Εκκλησίας μας.
Αν και αναφέρονται κάποιες Αγίες στον πίνακα της σελίδας 37 και πάλι η σύγκριση είναι υπέρ των Ανδρών αφού αναφέρονται 28 Άγιοι έναντι 10 Αγίων γυναικών.
Διαβάζουμε στη σελίδα 46 «Ο Μ. Κωνσταντίνος είχε επιρροές μονοθεϊστικές και χριστιανικές. Ο πατέρας του και ο ίδιος πίστευαν στο θεό Ήλιο, ενώ η μητέρα του Ελένη ήταν χριστιανή»
Αυτή είναι η μοναδική αναφορά στην Αγία Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, η οποία θεωρείται ισαπόστολος από την εκκλησία μας και τιμάται η μνήμη της μαζί με του Μ. Κωνσταντίνου στις 21 Μαϊου.
Στην Δ.Ε. 13 διαβάζουμε: «Το <<ουκ ένι Έλλην και Ιουδαίος>> του Απ. Παύλου (Γαλ.3,28) προκαλεί ρήξη στις παγιωμένες αντιλήψεις περί ανθρώπου. Δεν υπάρχουν ανώτερες και κατώτερες φυλές ή έθνη».
Παρατηρούμε ότι έγινε περικοπή του στίχου. Θα περιμέναμε να υπάρχει και η συνέχεια του Λόγου του Αποστόλου Παύλου προς τους Γαλάτες το «ουκ ένι άρσεν και θήλυ». Δυστυχώς καμία αναφορά. Το συγκεκριμένο μάθημα αναφέρεται σε φυλές και έθνη, όχι όμως και στην διδασκαλία περί ισότητας μεταξύ των δύο φύλων, ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα.
Στην Δ.Ε. 17 με θέμα την Χριστιανική άσκηση και τον Μοναχισμό, αν εξαιρέσουμε την φωτογραφία με τις Ορθόδοξες Μοναχές (Μία φωτογραφία με γυναίκες, σε σύνολο επτά φωτογραφιών) δεν γίνεται καμία αναφορά στον γυναικείο μοναχισμό.
Και πάλι επαναλαμβάνονται συνεχώς οι φράσεις: ο ασκητής, ο μοναχός,… σαν να πρόκειται για καθαρά ανδρική υπόθεση.
Καμία αναφορά δεν γίνεται και για γυναικείο μοναχισμό στην Δυτική Εκκλησία, στην Δ.Ε. 23, αν και αναφέρονται κάποια μοναχικά τάγματα.
Στη Δ.Ε. 19 με θέμα την Εικονομαχία, διαβάζουμε: «Ο αυτοκράτορας Θεόφιλος (829-842) ακολουθεί την ίδια σκληρή εικονομαχική πολιτική. Μετά το θάνατό του , η γυναίκα του Θεοδώρα συγκαλεί Σύνοδο στην Κωνσταντινούπολη (843) η οποία επαναφέρει σε ισχύ τις αποφάσεις της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου». Άραγε η «γυναίκα του Θεοδώρα» στέφτηκε ποτέ αυτοκράτειρα; Μηπως θα έπρεπε να γραφούν περισσότερες πληροφορίες για το πρόσωπό της;
Παραπάνω διαβάζουμε: « Η πρώτη φάση της εικονομαχίας λήγει, όταν ήταν αυτοκράτειρα η Ειρήνη η Αθηναία, με την Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια η οποία ακυρώνει όλες τις αποφάσεις της Συνόδου στην Ιέρεια και αναστηλώνει τις εικόνες» Αυτή είναι η μόνη αναφορά στην Ειρήνη την Αθηναία, σε αντίθεση με τον αριθμό των ανδρών και των δραστηριοτήτων τους που αναφέρονται.
Στην Δ.Ε. 20 με θέμα την Εκκλησιαστική Τέχνη, καμία εικόνα-φωτογραφία από τις εννέα (9) που υπάρχουν δεν είναι αφιερωμένες στο πρόσωπο της Θεοτόκου.
Ακόμη και στην Δ.Ε. 21 με θέμα την υμνογραφία, δεν αναφέρεται καμία γυναίκα υμνογράφος, ούτε καν η Κασσιανή.
Ακόμη και από εικονογραφικής πλευράς, το βιβλίο μπορεί να χαρακτηριστεί «ανδρικό» καθώς υπάρχουν 93 φωτογραφίες - εικόνες ανδρών έναντι 18 μόνο φωτογραφιών – εικόνων τα οποία αποδίδουν γυναικεία πρόσωπα.
ΒΙΒΛΙΟ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΤΗΣ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ
Μελετώντας το βιβλίο θρησκευτικών της Β΄ Γυμνασίου, με τίτλο «Καινή Διαθήκη, ο Ιησούς και το έργο του» το γεγονός ότι είναι γραμμένο από δύο άνδρες συγγραφείς, μας οδηγεί στη σκέψη, ότι ίσως αντικατοπτρίζει την ανδρική οπτική γωνιά.
Μελετώντας το φθάνουμε στη Διδακτική Ενότητα 2, στην σελίδα 15 όπου πληροφορούμαστε ότι στον ναό των Ιεροσολύμων, υπήρχαν δύο αυλές, η αυλή των γυναικών και αυλή των ανδρών.
Εναπόκειται στον καθηγητή να εξηγήσει τον λόγο για τον οποίο την εποχή του Ιησού έπρεπε οι γυναίκες να βρίσκονται σε διαφορετικό χώρο από τους άνδρες, καθώς οι γυναίκες βρίσκονταν σε υποτιμητική θέση.
Στην Δ.Ε. 11, σ.51 με τίτλο « Ο Ιησούς και οι μαθητές του», διαβάζουμε ότι:
«Το πλήθος των μαθητών και οπαδών του Χριστού γρήγορα αυξήθηκε πολύ. Τον ακολουθούσαν παντού. Και ήταν άντρες και γυναίκες, ηλικιωμένοι και νέοι.»
Μαθαίνουμε, ότι σε μια εποχή, όπου υπήρχε ανισότητα και οι γυναίκες βρίσκονταν σε κατώτερη κοινωνική θέση σε σχέση με τους άνδρες , ο Ιησούς δεχόταν, οι γυναίκες όχι μόνο να είναι μαθήτριές του, αλλά και να τον ακολουθούν μαζί με τους μαθητές του χωρίς να υπολογίζει τα σχόλια που ίσως γίνονταν από τους αντιπάλους του Γραμματείς και Φαρισαίους, (οι οποίοι δεν δέχονταν να έχουν μαθήτριες σ.61).
Στη σελίδα 52 διαβάζουμε : «Από την αρχή της δράσης μέχρι την Ανάσταση ακολουθούσαν τον Ιησού και γυναίκες. Κάτι τέτοιο ήταν τότε πρωτοφανές και ερχόταν σε αντίθεση με τις απόψεις των ραβίνων.»
Παρακάτω διαβάζουμε: «η Μαρία η Μαγδαληνή ήταν μαθήτρια του Ιησού.
Είναι λάθος να την ταυτίζουμε με τη γυναίκα που άλειψε τα πόδια του Ιησού με μύρο. Η εκκλησία μας την τιμά ως ισαπόστολο στις 22 Ιουλίου.»
Βλέπουμε να τηρείται από τους συγγραφείς υποδειγματικά η ισότητα των δύο φύλων, αφού εκτός από τους μαθητές του Ιησού, στα ερμηνευτικά στην σ. 52 πληροφορούμαστε, ότι υπήρχαν και μαθήτριες και μάλιστα αναφέρονται και ορισμένα ονόματα.
Το βιβλίο αφιερώνει ολόκληρη διδακτική ενότητα στην οποία εξετάζει την θέση των παιδιών και των γυναικών στην Ισραηλιτική κοινωνία κατά τα χρόνια του Ιησού Χριστού, ευαισθητοποιώντας έτσι τους μαθητές.
Συγκεκριμένα, στην Δ.Ε 17 με τίτλο «Ο Ιησούς υπερασπίστηκε και εξύψωσε τις γυναίκες και τα παιδιά στην καινούρια ανθρωπότητα», με αφορμή την γυναίκα που συνελήφθηκε διαπράττοντας μοιχεία και τα παιδιά που πήγαν να τα ευλογήσει ο Χριστός, πληροφορούμαστε για την άσχημη θέση στην οποία βρίσκονταν οι γυναίκες και τα παιδιά την εποχή του Χριστού και συγκρίνουμε την αλλαγή που έχει γίνει στον Χριστιανικό κόσμο μετά την διδασκαλία του Ιησού, σε αντίθεση με άλλες θρησκείες, π.χ. τους Μουσουλμάνους.
Ο Ιησούς έφερε πραγματική επανάσταση στις αντιλήψεις εκείνης της εποχής, αφού με συγκεκριμένα λόγια και πράξεις άνοιξε πρωτοποριακά τον δρόμο, για να αλλάξει η απαράδεκτη εκείνη κατάσταση.
Από τότε μέχρι σήμερα έγιναν αρκετά για την βελτίωση της θέσης των γυναικών. Απομένει όμως να γίνουν ακόμη πάρα πολλά, για να λυθεί ικανοποιητικά –γιατί όχι οριστικά- το πρόβλημα.
Οι συγγραφείς του βιβλίου, δρουν καταλυτικά υπέρ της ισότητας των δύο φύλων, συγκινώντας τους έφηβους μαθητές, καθώς στην σελίδα 75 του βιβλίου, έχουν ενταγμένη φωτογραφία από δημοσίευμα της εφημερίδας «Καθημερική» στις 15/09/2002 με το ακόλουθο κείμενο:
«Σύγχρονη περίπτωση λιθοβολισμού γυναίκας. Η γυναίκα αυτή από την Νιγηρία καταδικάστηκε το 2002 σε θάνατο με λιθοβολισμό από ισλαμικό δικαστήριο, γιατί απέκτησε το παιδί που κρατά στην αγκαλιά της, χωρίς να είναι παντρεμένη. Ύστερα από πολλές διεθνείς παρεμβάσεις ματαιώθηκε η εκτέλεσή της».
Και στις διηγήσεις Αναστάσεων, οι συγγραφείς τηρούν την ισότητα ανάμεσα στα δύο φύλα, καθώς η διδακτική ενότητα 23 ασχολείται με την Ανάσταση της κόρης του αρχισυνάγωγου Ιάειρου, ενώ η διδακτική ενότητα 25 είναι αφιερωμένη στην διήγηση της Ανάστασης του Λαζάρου.
Στη Δ.Ε 31 με τον τίτλο «Τετέλεσται. Η Σταύρωση και η ταφή του Ιησού» μαθαίνουμε ότι κατά την σταύρωση ήσαν παρούσες και πολλές γυναίκες, που παρακολουθούσαν από μακριά.
Στη Δ.Ε 32 με τίτλο «Χριστός Ανέστη» οι μαθητές διδάσκονται ότι οι γυναίκες, πρώτες πήραν το μήνυμα της Ανάστασης και ότι μετά την Ανάληψη πολλές γυναίκες υμνούσαν και δοξολογούσαν τον Θεό στον Ναό.
Για την εικονογράφηση της Δ.Ε.33, επιλέχθηκε η Βυζαντινή τοιχογραφία της Ανάστασης του Μανουήλ Πανσέληνου, από το Πρωτάτο του Αγίου Όρους, στην οποία ο Αναστημένος Ιησούς ανασύρει από τον Άδη τους προπάτορες των Ανθρώπων, Αδάμ και Εύα, συμβολίζοντας την σωτηρία, με την Ανάσταση του Ιησού, όλου του ανθρώπινου γένους, όλων των πιστών στην διδασκαλία του Ιησού, ανδρών και γυναικών, χωρίς διάκριση, με πνεύμα τέλειας ισότητας.
Στη Δ.Ε 34 μαθαίνουμε ότι ο Ιησούς 40 μέρες μετά την Ανάστασή του, Αναλήφθηκε στους ουρανούς από το Όρος των Ελαιών. Παρόντες στο γεγονός, η μητέρα του, οι μαθητές του και δύο αγγελικές μορφές.
Η μητέρα του Ιησού θα είναι παρούσα και στην Πεντηκοστή.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Μετά από αναλυτική μελέτη και έρευνα των βιβλίων καταλήξαμε στα εξής συμπεράσματα.
Στο βιβλίο θρησκευτικών της Γ΄ Γυμνασίου, η αριθμητική υπεροχή των ανδρών στην συγγραφική ομάδα, έχει άμεση σχέση και στο παραγόμενο αποτέλεσμα, καθώς το βιβλίο είναι γραμμένο από την ανδρική οπτική γωνιά.
- Στο βιβλίο κυριαρχούν οι άνδρες και αποδίδεται πλήρως το στερεότυπο σύμφωνα με το οποίο οι γυναίκες είναι το παθητικό και συναισθηματικά «αδύνατο φύλο».
- Γίνονται ελάχιστες αναφορές στη συμβολή των γυναικών στην οργάνωση, διάδοση και πνευματικότητα του Χριστιανισμού (Διακόνισσες, γυναίκες Ιεραπόστολοι, Αγίες, Γυναικείος Μοναχισμός, κ.λ.π. ),
- Δίνονται ελάχιστες πληροφορίες για σημαντικές γυναικείες προσωπικότητες (Αγία Ελένη, Αυτοκράτειρες Θεοδώρα - Ειρήνη Αθηναία κ.λ.π.)
- Ανισότητα παρατηρείται ακόμη και στην εικονογράφηση του βιβλίου, καθώς υπάρχουν 93 εικόνες ανδρών έναντι 18 μόνο εικόνων τα οποία αποδίδουν γυναικεία πρόσωπα.
- Επίσης, κυριαρχεί η χρήση του αρσενικού άρθρου-γένους, προκειμένου να δηλωθούν και τα δύο φύλα και αυτό δεν είναι μια απλή μαρτυρία για την άνιση αντιμετώπιση των γυναικών, αλλά «είναι με την σειρά της διαπλαστική των ιδεών, εφόσον διαμορφώνει τις ιδέες των μαθητών για τα φύλα»
Το βιβλίο θρησκευτικών της Β΄ Γυμνασίου, αν και γραμμένο από άνδρες, τηρεί σε μεγάλο βαθμό την αρχή της ισότητας των δύο φύλων, τόσο στην ύλη, όσο και στην επιλογή των θαυμάτων, των ευαγγελικών κειμένων, και των εικόνων - φωτογραφιών που περιέχει.
Θα μπορούσε βέβαια να εντάξει ακόμη περισσότερες διηγήσεις, με γυναίκες ως κεντρικά πρόσωπα
(π.χ. Διάλογος του Ιησού με την Σαμαρείτισσα, γονείς Παναγίας και Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, το περιστατικό με την γυναίκα που άλειψε τα πόδια του Ιησού με μύρο κ.λ.π.).
Πάντως, το βιβλίο προσφέρει πολλά στο θέμα της ευαισθητοποίησης των μαθητών ως προς την ισότητα, ή καλύτερα, την ισοτιμία των δύο φύλων και συμβάλει καθοριστικά στην ομαλή ένταξη των εφήβων, αγοριών και κοριτσιών σε μια κοινωνία χωρίς διακρίσεις και προκαταλήψεις, σε μια κοινωνία της ισότητας και του αλληλοσεβασμού, σε μια αληθινά Δημοκρατική Κοινωνία.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Η εργασία μας, αφορούσε τα βιβλία των θρησκευτικών, όμως η φωνή μας θα πρέπει να ακουστεί και από τους συγγραφείς όλων των άλλων σχολικών βιβλίων όπως επίσης και από τους ηγέτες τόσο της Εκκλησίας όσο και της Πολιτείας για να εφαρμοστεί η ισοτιμία σε όλους τους τομείς της ζωής μας.
Χρέος της εκπαιδευτικής κοινότητας, μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων, κυρίως όμως εκπαιδευτικών και γονέων θα πρέπει να είναι η απαίτηση, ώστε η ισοτιμία μεταξύ ανδρών και γυναικών να μπολιάζεται στους τωρινούς μαθητές από την παιδική τους ηλικία, μέσα από το σχολείο, τα βιβλία, και όλες τις εκδηλώσεις οι οποίες συντελούν στην διαμόρφωση συνειδήσεων και στάσεων ζωής.
Έτσι, οι τωρινοί μαθητές ως αυριανοί πολίτες του κόσμου μας, θα γίνουν οι καταλύτες που θα αναμορφώσουν τον κόσμο, έτσι ώστε να γίνει επιτέλους πραγματικότητα η ευαγγελική επιταγή: «ουκ ένι άρσεν και θήλυ. Πάντες γαρ υμείς είς έστε εν Χριστώ Ιησού». Αποστόλου Παύλου, Επιστολή Προς Γαλάτας κεφ. γ. 28.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Παλαιά Διαθήκη
(Μετάφραση των Ο΄)
2. Καινή Διαθήκη. (Ερμηνευτική Απόδοσις υπo Ι.Θ. Κολιτσάρα)
3. Σχέδιο μελέτης: Φύλο και πραγματικότητα στην Ελλάδα Δεληγιάννη-Κουϊμτζή Β., Ζιώγου Σ. κ Φρόση Λ. 4. Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριττάνικα
5. Εγκυκλοπαίδεια Δομή
6. Ιωάννη Κογκούλη Η σχολική τάξη ως κοινωνική ομάδα Θες/νίκη 1984
7. >> >> Εισαγωγή στην Παιδαγωγική Θες/νίκη 1984
8.Χρήστου Βασιλόπουλου Θέματα Ψυχολογίας της Εφηβικής Ηλικίας
Θες/νίκη 1985
9. Κώστα Μάνου Ψυχολογία του Εφήβου Αθήνα 2000
10. Π. Κυριακίδη Κοινωνιολογία Ιωάννινα 1981
11. Ασπασίας Παπαγεωργίου Οικογένεια – Παιδοκομία Αθήνα 1983
12. Χρήστου Φράγκου Ψυχοπαιδαγωγική Αθήνα 1977
13. E. Durkheim Erliehung und Sogiologie Dusseldorf 1972 14. Γ. Μπαμπινιώτη Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Αθήνα 1998
SUMMARY
During the academic year 2006-2007 within the programme called “Educators responsiveness and intervention programmer for the propulsion of the equality between the two genders”, took place a relevant programme from the students of the 3rd grade of Europos secondary school with subject: “study and criticism of the Religions subject books of the 2nd + 3rd grade of High school in accordance to the equality of the two genders” under the quidance of the theologist of the school (Mr. Tosiliani George). In the programme participated 24 students aged 15 years old, 15 girls and 9 boys. The students were divited into teams, studied the books and worked out the projekt which they presented in a special ceremony took place in the “Spiritual centre” of Kilkis on the 6th of May 2007. At the same time copies of the CD with the project were given to all students.
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ 7ης ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ
1. Πότε είναι ένας άνδρας επιτυχημένος:
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΓΟΡΙΩΝ
ΚΑΛΗ ΔΟΥΛΕΙΑ | 44,5% |
ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΣ | 33,3% |
ΜΕ ΦΗΜΗ | 22,2% |
ΠΛΟΥΣΙΟΣ | 22,2% |
ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ | 22,2% |
ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗ ΟΝΕΙΡΩΝ | 22,2% |
ΥΓΕΙΑ | 11,1% |
ΜΟΡΦΩΜΕΝΟΣ | 11,1% |
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΡΧΗΣ | 11,1% |
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΡΧΗΣ | 66,6% |
ΚΑΛΗ ΔΟΥΛΕΙΑ | 53,33% |
ΠΛΟΥΣΙΟΣ | 40% |
ΗΘΙΚΟΣ | 20% |
ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ | 20% |
ΜΕ ΩΡΑΙΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ | 13,33% |
ΟΜΟΡΦΟΣ | 6,66% |
ΜΟΡΦΩΜΕΝΟΣ | 6,66% |
ΜΕ ΣΠΙΤΙ | 6,66% |
2. Πότε είναι μια γυναίκα επιτυχημένη;
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΓΟΡΙΩΝ
ΚΑΛΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ | 22,2% |
ΔΗΜΟΦΙΛΗΣ | 22,2% |
ΕΛΚΥΣΤΙΚΗ | 22,2% |
ΦΗΜΗ | 11,1% |
ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗ ΟΝΕΙΡΩΝ | 11,1% |
ΜΟΡΦΩΜΕΝΗ | 11,1% |
ΕΞΥΠΝΗ | 11,1% |
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ
ΚΑΛΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ | 80% |
ΚΑΛΗ ΔΟΥΛΕΙΑ | 73,3% |
ΟΜΟΡΦΗ | 40% |
ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗ ΣΤΟΧΩΝ | 20% |
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ | 20% |
ΠΛΟΥΣΙΑ | 13,33% |
ΔΙΚΟ ΤΗΣ ΑΜΑΞΙ | 13,33% |
ΔΙΚΟ ΤΗΣ ΣΠΙΤΙ | 6,66% |
3. Γράψτε τα χαρακτηριστικά του επιτυχημένου άνδρα
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΓΟΡΙΩΝ
ΟΜΟΡΦΟΣ | 44,5% |
ΕΞΥΠΝΟΣ | 44,5% |
ΜΟΡΦΩΜΕΝΟΣ | 33,3% |
ΠΛΟΥΣΙΟΣ | 33,3% |
ΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟΣ | 22,22% |
ΓΥΜΝΑΣΜΕΝΟΣ | 22,22% |
ΔΟΞΑ ΚΑΙ ΤΙΜΕΣ | 11,11% |
ΚΑΛΗ ΔΟΥΛΕΙΑ | 11,11% |
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΞΙΩΣΗ | 55,33% |
ΕΞΥΠΝΟΣ | 46,66% |
ΩΡΑΙΟΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ | 46,66% |
ΟΜΟΡΦΟΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ | 40% |
ΣΩΣΤΟΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΡΧΗΣ | 33,33% |
ΠΛΟΥΣΙΟΣ | 26,66% |
ΤΙΜΙΟΣ | 26,6% |
ΕΥΓΕΝΙΚΟΣ | 20% |
ΗΘΙΚΟΣ ΜΕ ΑΞΙΕΣ | 20% |
ΣΟΒΑΡΟΣ | 13,33% |
4. Γράψτε τα χαρακτηριστικά της επιτυχημένης γυναίκας
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΓΟΡΙΩΝ
ΟΜΟΡΦΗ | 66,66% |
ΕΞΥΠΝΗ | 55,55% |
ΜΕ ΩΡΑΙΟ ΣΩΜΑ | 22,22% |
ΜΟΡΦΩΜΕΝΗ | 22,22% |
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ | 11,11% |
ΠΛΟΥΣΙΑ | 11,11% |
ΟΜΟΡΦΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ | 11,11% |
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ
ΣΩΣΤΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ | 60% |
ΟΜΟΡΦΗ ΚΑΙ ΕΞΥΠΝΗ | 53,33% |
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΞΙΩΣΗ | 53,33% |
ΕΞΥΠΝΗ | 26,66% |
ΟΜΟΡΦΗ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΗ | 20% |
ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΤΙΜΗ | 13,33% |
ΜΟΡΦΩΜΕΝΗ | 6,66% |
5. Γράψε τα ονόματα επιτυχημένων ανδρών και γυναικών. Γιατί τους θεωρείς επιτυχημένους;
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΓΟΡΙΩΝ
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ | 66,66% |
ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΕΣ | 22,22% |
ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ | 11,11% |
ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Μ.Ε. | 11,11% |
ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΕΣ | 11,11% |
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΚΟΡΙΤΣΙΩΝ
ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΙ - ΤΗΛΕΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΕΣ | 40% |
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ | 20% |
ΠΟΛΙΤΙΚΟΙ - ΜΕΓΑΛΟΔΙΚΗΓΟΡΟΙ | 13,33% |
ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ - ΓΝΩΣΤΟΙ | 13,33% |
ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΑΠΟΨΗ | 13,33% |
ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ Μ.Ε. | 13,33% |
ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΝΕΝΑΣ | 6,66% |
ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΙ - ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ | 6,66% |
ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΤΕΣ | 6,66% |
ΤΟΣΙΛΙΑΝΗΣ Χ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ
ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ
