ΓΕΩΡΓΙΟΥ Χ. ΤΟΣΙΛΙΑΝΗ

Μ. Th. Θεολογίας

Καθηγητή Θεολόγου

Eρευνητή τοπικής Ιστορίας και Λαογραφίας

 

ΓΟΥΜΕΝΙΣΣΑ, Η ΠΕΡΙΟΧΗ «ΔΥΟ ΠΟΤΑΜΙΑ», ΙΣΤΟΡΙΑ, ΘΡΥΛΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

Δύο χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Γουμένισσας, στο δρόμο για την Κάρπη, βρίσκεται η περιοχή «Δύο ποτάμια».

Ονομασία 

Η ονομασία της περιοχής οφείλεται στα δύο ποτάμια, πάνω από τις γέφυρες, περνάει ο δρόμος προς την Κάρπη και τα οποία ενώνονται λίγο παρακάτω, σχηματίζοντας το «Μεγάλο ποτάμι» της Γουμενισσας.

Το ένα από τα δύο ποτάμια είναι ο «Μαυροπόταμος» η «Τσέρνα ρέκα» όπως λεγόταν παλιά εξαιτίας των μαύρων πετρωμάτων στην κοίτη του ποταμού. Το ποτάμι αυτό πηγάζει πάνω στο Πάικον και περνώντας νότια από το χωριό Κάρπη, στο οποίο έδωσε το παλαιό όνομα του χωριού, το οποίο ονομαζόταν «Τσέρνα Ρέκα», φτάνει στην περιοχή δύο ποτάμια.

Το άλλο το ποτάμι είναι το «Μεγάλο ποτάμι» η «Γκουλέμα Ρέκα», πηγάζει και αυτό πάνω στο Πάικον και κατηφορίζει προς την περιοχή «Δύο ποτάμια» για να ενωθεί με τον «Μαυροπόταμο» και να σχηματίσει το «Ποτάμι της Γουμένισσας» το οποίο περνάει από την Γοργόπη με την ονομασία «Γοργοπόταμος» και χύνεται στον Αξιό ποταμό. 

Ο παλαιός δρόμος Γουμένισσας Καστανερής

Στην περιοχή δύο ποτάμια υπάρχει και η παλαιά γέφυρα, πάνω από τον Μαυροπόταμο, ανακατασκευασμένη από το Δασαρχείο κατά τα έργα του 1985. στην αφετηρία του παλαιού δρόμου, που οδηγούσε στην Καστανερή. Ο παλαιός αυτός δρόμος, βελτιωμένος από τους Γάλλους κατά τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, ήταν ο μοναδικός δρόμος που συνέδεε την Γουμένισσα με την Καστανερή πριν διανοιχτεί ο καινούριος δρόμος που οδηγεί στην Καστανερή μέσω Γρίβας, και μάλιστα πριν ασφαλτοστρωθεί, οπότε και εγκαταλείφτηκε οριστικά ο παλαιός κακοτράχαλος δρόμος.  

«Χώρος Μπατάντσκα – Μπατανιών – Υδροτριβής»

Στην περιοχή «Δύο ποτάμια» στον «Μαυροπόταμο» βρίσκεται η «Μπατάντσκα», ο καταρράκτης και η πισίνα, έργο του Δασαρχείου Γουμένισσας, το 1985.

Ο χώρος του καταρράκτη γνωστός στον τοπικό πληθυσμό ως «Μπατάντσκα» δηλαδή, «τόπος Μπατανιού – Υδροτριβής» οφείλει την ονομασία του στο «Μπατάνι – Υδροτριβή» που λειτουργούσε στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, όπου γινόταν το «Μπατάνισμα» των χονδρών μάλλινων υφασμάτων από τα οποία κατασκευάζονταν οι τοπικές φορεσιές.

Άλλωστε η Γουμένισσα ήδη από το 1696 είχε απαλλαγεί από τους φόρους με Οθωμανικό Διάταγμα, όπως και η Γρίβα και η Κάρπη, διότι είχαν αναλάβει το «Μπατάνισμα» την επεξεργασία δια της Υδροτριβής των μάλλινων υφασμάτων, με τα οποία κατασκευάζονταν οι στολές των Γενιτσάρων, και γενικότερα του Τουρκικού στρατού.   

Κάτοικοι της Γουμένισσας, πήγαιναν στην Θεσσαλονίκη, παραλάμβαναν τα μάλλινα υφάσματα, τα έφερναν με τα υποζύγια στην Γουμένισσα, και αφού τα επεξεργάζονταν δια της υδροτριβής για να μαλακώσουν, τα πήγαιναν πάλι πίσω στις στρατιωτικές αποθήκες της Θεσσαλονίκης. Με την δημιουργία της Σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης Σκοπίων, το 18.. η μεταφορά γινόταν δια του τρένου, έως τον σιδηροδρομικό σταθμό, «Γουμέντζιας» και από εκεί με τα υποζύγια.

Τα τελευταία χρόνια της τουρκοκρατίας, παράλληλα με την επεξεργασία, υπήρχε στην Γουμένισσα στην πλατεία, βιοτεχνία, όπου ράβονταν από ράφτες της Γουμένισσας οι στολές του τουρκικού στρατού και στέλνονταν σιδηροδρομικώς στις στρατιωτικές αποθήκες της Θεσσαλονίκης 1.

Ο Μαυροπόταμος σύνορο αγροκτημάτων Γουμένισσας - Κάρπης   

Ο «Μαυροπόταμος» αποτελεί το όριο – σύνορο, μεταξύ των αγροκτημάτων της Γουμένισσας και της Κάρπης.

Σύμφωνα με τις διηγήσεις γερόντων, στα πολύ παλιά χρόνια, τα όρια μεταξύ των αγροκτημάτων της Γουμένισσας και της Κάρπης βρίσκονταν πολύ πέρα από το ποτάμι, προς την περιοχή της Κάρπης.

Όμως, κάποτε, επί τουρκοκρατίας, βρέθηκε σκοτωμένος κάποιος Τούρκος διοικητικός υπάληλος - φοροεισπράκτορας πέρα από το ποτάμι, στον δρόμο προς την Κάρπη.

Οι Τουρκικές Αρχές έκαναν ανακρίσεις για να βρούν και να τιμωρήσουν τον ένοχο ή τους ενόχους.

Αρχικά ο Τούρκος Καδής - Δικαστής ρώτησε σε ποιό χωριό ανήκει το σημείο στο οποίο βρέθηκε ο σκοτωμένος Τούρκος υπάλληλος. Οι εκπρόσωποι των κατοίκων της Γουμένισσας τότε, φοβούμενοι Τουρκικά αντίποινα σε όλο το χωριό, δήλωσαν ενόρκως ότι τα σύνορα μεταξύ των αγροκτημάτων Γουμένισσας και Κάρπης βρίσκονται στο ποτάμι, και ότι ο σκοτωμένος βρέθηκε σε έδαφος που ανήκει στην Κάρπη.

Οι Τουρκικές αρχές δεν κατάφεραν να διαλευκάνουν την υπόθεση και να βρουν τον ένοχο ή τους ενόχους, όμως δεν προέβησαν και σε αντίποινα στον τοπικό πληθυσμό.

Ο δικαστής – Καδής αποφάσισε να πληρώσουν ένα σεβαστό χρηματικό ποσό ως πρόστιμο – αποζημίωση οι κάτοικοι της Κάρπης.

Οι κάτοικοι της Κάρπης πλήρωσαν το πρόστιμο και από τότε η περιοχή πέραν του ποταμού κατοχυρώθηκε στο χωριό τους. 

Πεδίο βολής ελαφρών όπλων

Στην περιοχή «Δύο ποτάμια» υπήρχε και το πεδίο βολής ελαφρών όπλων για τις ανάγκες εκπαίδευσης του στρατιωτών του 506 Τάγματος πεζικού, το οποίο είχε την έδρα του στο κοντινό στρατόπεδο, στην Γουμένισσα.

Το στρατόπεδο της Γουμένισσας λειτούργησε από το 1945 έως και στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οπότε και καταργήθηκε. 

Χώρος Διασκέδασης την Πρωτομαγιά

Η περιοχή «Δύο ποτάμια» υπήρξε από παλιά και τόπος συγκέντρωσης και ψυχαγωγίας, όπως και η περιοχή των Μύλων, κατά την Πρωτομαγιά.

από παλιά και τόπος συγκέντρωσης και ψυχαγωγίας, όπως και η περιοχή των Μύλων, κατά την Πρωτομαγιά.

Κάτοικοι της περιοχής παρέες παρέες συγκεντρώνονταν εκεί την Πρωτομαγιά, έπιαναν τον Μάη, έψηναν, έτρωγαν, έπιναν, χόρευαν και διασκέδαζαν, έως και τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο.

Μετά το τέλος του Πολέμου, της Γερμανικής κατοχής και του Εμφυλίου, ο τόπος της συγκέντρωσης, της  βόλτας και της διασκέδασης, άλλαξε, ο περισσότερος κόσμος εκτός από την περιοχή των μύλων πήγαινε πλέον στο «Δάσος το Μουγιάντση» δίπλα στο ποτάμι, στον δρόμο προς την Φιλυριά.

Ο τόπος των «Δύο ποταμιών» εγκαταλείφτηκε τα πρώτα χρόνια μετά τις πολεμικές περιπέτειες, διότι στην περιοχή εκείνη την εποχή του Εμφυλίου είχαν γίνει εκτελέσεις ανθρώπων και από τις δύο αντίπαλες μεριές.  

Στα τέλη τη δεκαετίας του 1970, λόγω της ρύπανσης του ποταμού που διέρρεε το «Δάσος το Μουγιάντση», από τον υπόνομο της Γουμένισσας, ο κόσμος επέστρεψε και πάλι στον χώρο «Δύο ποτάμια», όπου γιορτάζει την Πρωτομαγιά, ενώ και ο τόπος των «Μύλων» σταδιακά εγκαταλείφτηκε.

Ο Μύθος της «Νύφης»

Σύμφωνα με παλαιό μύθο - παραμύθι, ο τόπος των «Δύο ποταμών» είναι στοιχειωμένος, και οι παππούδες και οι γιαγιάδες διηγούνταν την ιστορία της «Νύφης». για να τρομάζουν τα παιδιά.

Σύμφωνα με το Μύθο, στην μαγευτική περιοχή της Γουμένισσας, τα παλιά τα χρόνια ξετυλίχτηκε μια ιστορία αγάπης, ονείρων και πόνου καρδιάς, με πρωταγωνίστρια την Σαμουβίλλα, μια νεαρή γυναίκα της οποίας η ιστορία αγάπης παίρνει μια τραγική τροπή.

Βαθιά ερωτευμένη με έναν νεαρό που συνάντησε τυχαία, τα όνειρα της Σαμουβιλλας για ένα κοινό μέλλον με τον νεαρό καταρρέουν όταν, κατά την διάρκεια της τελετής του γάμου τους, ο αρραβωνιαστικός της την εγκαταλείπει μπροστά στο άγιο βήμα. Καταρρακωμένη και ανίκανη να προχωρήσει,

Λέγεται ότι το πνεύμα της Σαμουβίλλας  γνωστής και ως «Γιούρα» εμφανίζεται κάθε μεσάνυχτα δίπλα στο ποτάμι προς την Κάρπη, ντυμένη με το νυφικό της, αναζητώντας την ολοκλήρωση για την ανεκπλήρωτη αγάπη της.

Αυτή η ιστορία της Σαμουβιλλας, γνωστής και ως Γιούρα, υφαίνει μια συγκινητική αφήγηση αιώνιας αγάπης και την στοιχειωτική παρουσία μιας νύφης που άφησε πίσω, καθηλώνοντας τις καρδιές εκείνων που την ακούνε και εξασφαλίζοντας ότι η ιΣτορία της θα ζει μέσα από τις γενιές

---

[1] Έχω στο αρχείο μου σχετικό Δελτίο Αποστολής σε Οθωμανική γραφή.